4.3. Polska

W 2023 r. w Polsce trwa proces starzenia się społeczeństwa. Na koniec 2022 r. liczba osób w wieku 60 lat
i więcej wynosiła 9,8 mln.
Model opieki nad osobami starszymi określają regulacje prawne dotyczące podziału odpowiedzialności za
opiekę nad osobą i osobami starszymi między państwem a rodziną i organizacjami świadczącymi usługi
opiekuńcze. Regulacje te uwzględniają normy zwyczajowe dotyczące opieki nad osobami starszymi.
Ministerstwo wdraża program „75+ Care”, którego celem jest poprawa dostępu do usług opiekuńczych,
w tym specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych osobom w wieku 75 lat i powyżej. W ramach
programu gminy mogą korzystać z dotacji na świadczenie takich usług.
Program „Senior +” z kolei pomoże rozszerzyć sieć Dziennych Ośrodków Opieki i Klubów Seniora. Prog
ram umożliwi tworzenie placówek, w których osoby starsze nie tylko będą mogły spędzać czas na zajęcia
ch kulturalnych i sportowych, ale także korzystać z posiłków, opieki i pomocy w codziennych czynnościach.
Polskie Stowarzyszenie Opieki Domowej zwraca uwagę na pojawiające się nowe wyzwania w zapewnia
niu podstawowej opieki. Wielu Polaków nie stać na utrzymanie siebie i swoich rodzin w podeszłym wieku.
W Polsce nie ma również ubezpieczenia, które zapewniłoby godną opiekę tym, którzy będą tej pomocy
potrzebowali.

Według raportu GUS większość seniorów w Polsce mieszka w miastach. Najwyższy odsetek osób powyżej
60 roku życia odnotowano w województwie świętokrzyskim. Według prognoz liczba seniorów ma sys
tematycznie rosnąć do 2060 roku. To duże wyzwanie dla państwa. Dużym problemem będzie również
niewystarczająca liczba opiekunów pracujących na polskim rynku.
Kierunki działań realizowanych na rzecz osób starszych zostały określone w dokumencie Polityka społec
zna wobec osób starszych do 2030 roku:
BEZPIECZEŃSTWO – UCZESTNICTWO – SOLIDARNOŚĆ .
Ministerstwo Zdrowia podejmuje szereg działań mających na celu poprawę jakości życia osób
starszych, m.in.: poprzez poprawę dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, leków oraz zapewnienie
odpowiednio przeszkolonego personelu medycznego.
W Polsce wsparcie społeczne dla seniorów powyżej 60 roku kobiety i 65 roku mężczyźni jest realizowane
za pośrednictwem różnych programów i usług świadczonych przez rząd, władze lokalne i organizacje po
zarządowe. Oto kluczowe elementy:
System emerytalny. Polska ma publiczny system emerytalny zarządzany przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych (ZUS). Zapewnia on emerytury starcze osobom spełniającym wymagane kryteria wieku i
doświadczenia zawodowego. Standardowy wiek emerytalny wynosi 65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet,
ale istnieją przepisy dotyczące wcześniejszej emerytury pod pewnymi warunkami.
Usługi opieki zdrowotnej. Seniorzy w Polsce mają dostęp do usług opieki zdrowotnej za pośredni
ctwem Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Usługi te obejmują:- Podstawową opiekę zdrowotną: Bezpłatne wizyty u lekarzy rodzinnych,- Opiekę specjalistyczną: Skierowania do specjalistów w razie potrzeby,- Leczenie szpitalne: Usługi stacjonarne i ambulatoryjne,- Opiekę długoterminową: Usługi dla osób wymagających długotrwałej opieki medycznej i pielęgniarskiej.
Programy Pomocy Społecznej: Kilka programów zapewnia wsparcie finansowe i rzeczowe dla seniorów:- Zasiłek pielęgnacyjny: Świadczenie dla osób, które potrzebują pomocy ze względu na problemy zdrowo
tne związane z wiekiem.- Zasiłek stały: Dla osób o niskich dochodach i bez wystarczających środków utrzymania.- Program Senior+: Finansowanie rządowe na tworzenie i utrzymanie centrów społecznościowych dla
seniorów, w których osoby starsze mogą uczestniczyć w różnych zajęciach i otrzymywać usługi wsparcia.
Wsparcie samorządów lokalnych: Powiaty i gminy oferują różne formy pomocy, w tym:- Ośrodki Pomocy Społecznej: Zapewniają pomoc w codziennych czynnościach, posiłkach
i wsparcie socjalne, wsparcie indywidualne- Ośrodki opieki dziennej: Placówki, w których seniorzy mogą angażować się w zajęcia społeczne, otrzy
mywać posiłki i uczestniczyć w programach rehabilitacyjnych.- Usługi opieki domowej: Wsparcie dla osób, które wolą pozostać w swoich domach, w tym pomoc w
obowiązkach domowych, opiece osobistej i usługach medycznych.
Organizacje pozarządowe (NGO).
Liczne organizacje pozarządowe w Polsce pracują na rzecz wsparcia seniorów, oferując:- Usługi wolontariackie: Towarzystwo i pomoc w codziennych czynnościach.- Usługi doradcze: Porady prawne, psychologiczne i finansowe.- Programy edukacyjne: Możliwości kształcenia ustawicznego i warsztat

Zajęcia kulturalne i rekreacyjne.
Istnieje wiele możliwości zaangażowania kulturalnego i aktywności fizycznej, często dotowanych lub orga
nizowanych przez władze lokalne i organizacje pozarządowe, w tym:- Kluby seniorów: Kluby towarzyskie, które organizują wydarzenia, wycieczki i zajęcia grupowe.- Uniwersytet Trzeciego Wieku: Programy edukacyjne dostosowane do potrzeb seniorów, oferujące wy
kłady, kursy językowe i zajęcia hobbystyczne.
Wsparcie mieszkaniowe:- Mieszkania chronione: Mieszkania zaprojektowane dla seniorów, często z dodatkowymi usługami, takimi
jak systemy połączeń alarmowych i części wspólne.- Dotacje mieszkaniowe: Pomoc finansowa na pokrycie kosztów mieszkaniowych dla seniorów o niskich
dochodach.
Usługi transportowe:
W wielu miastach seniorzy mogą korzystać z bezpłatnych lub tańszych przejazdów komunikacją miejską,
co ułatwia im dostęp do usług i utrzymanie kontaktu ze społecznością.
Ogólnie rzecz biorąc, system wsparcia społecznego dla seniorów w Polsce jest kompleksowy, mający na
celu zapewnienie godnej jakości życia i promowanie aktywnego starzenia się.
15 czerwca przypada Światowy Dzień Praw Osób Starszych. W ostatnich latach demografia Europy uległa
znacznym zmianom, a starzenie się społeczeństwa stawia przed Unią Europejską nowe wyzwania.
Podstawą jest opieka domowa i godne warunki pracy dla opiekunów. Niedawno opublikowane wnioski
Rady Europejskiej w sprawie systemów opieki nie są pierwszym dokumentem wskazującym, że opieka
domowa jest ważnym elementem holistycznego podejścia do opieki nad osobami starszymi. Europejska
strategia opieki, wprowadzona w 2022 r., wzywa również państwa członkowskie do zapewnienia wysokiej
jakości, niedrogich i dostępnych usług opieki długoterminowej przy jednoczesnym zachowaniu równowagi
między życiem zawodowym a prywatnym opiekunów.
Europejska Unia Zdrowia: Rada wzywa Komisję do traktowania zdrowia jako priorytetu. Rada zauważa, że
należy zająć się priorytetowymi potrzebami w zakresie opieki zdrowotnej. Rada wzywa również państwa
członkowskie i Komisję do wzmocnienia działań w obszarach priorytetowych poprzez udoskonalenie nar
zędzi wdrażania UE, w tym EU4Health, i opracowanie nowych, takich jak centrum inwestycji w zdrowie.