1.5. Sosyal Destek Algısı

Sosyal bir varlık olan insanoğlu, yaşam boyu sosyal desteğe ihtiyaç duymaktadır. Sosyal destek bireye; aile, arkadaş, komşular ve kurumdan sağlanan fiziksel ve psikolojik bir yardım olarak tanımlanır. Sosyal destek, bireylerin sevgi, şefkat, yeterlik, benlik saygısı, bir gruba ait olma gibi sosyal gereksinimleri karşılayarak fizik ve ruh sağlığını olumlu bir biçimde etkilemektedir Bireyin ailesi, arkadaşları, komşuları, iş arkadaşları, akrabaları, bireyin içinde yaşadığı toplum ve uzman kimseler, o bireyin sosyal destek kaynaklarını oluşturmaktadır.
Sosyal destek kaynaklarının bireylere maddi, duygusal ve zihinsel destekler gibi farklı şekillerde yardım sağladığı bilinmektedir.Yaşlıyla ilgilenen yaşlı yakınları ve bakıcıları hem günlük hayatın zorlukları hem de iş yüklerinin zorluğundan dolayı sıklıkla sosyal desteğe ihtiyaç duymaktadırlar. Sosyal desteğin bireyin stresle baş etmesinde ve ruh sağlığı üzerinde önemli bir etkisi vardır Stresli yaşam olaylarının üstesinden gelme, bireyin sahip olduğu stresle başa çıkma biçiminin yanı sıra, sosyal destek kaynaklarıyla da yakından ilgilidir. Sosyal desteğin koruyucu etkisinin yardımıyla kişi stresli yaşam olaylarının olumsuz etkisini daha az yaşamakta, karşılaştığı olayları daha az tehdit edici olarak yorumlamakta ve etkili başa çıkma stratejilerini daha fazla kullanmaktadır.
Yaşlı bakımı görevi ve sorumluluğu gerekli destek alınamazsa bir süre sonra bakım verenin ruh sağlıklarının bozulması, tükenmişlik, sosyal izolasyon vb. riskleri beraberinde getirmektedir. Bu nedenlerle de sosyal destek ve koruyucu ruh sağlığı önemli hâle gelmektedir. Yakınlarına bakım verenlerin yüklerinin azaltılması, ruh sağlıklarının korunması için hem kamusal hem de sosyal destek olanaklarının artırılmasının yararı açıktır. Örneğin yaşlı yaşlılarına bakım verenlerin algıladıkları bakım verme yükü ile kamu yardım servislerinden yararlanmaları önemlidir (yıkanma, hemşire desteği, ev işlerine yardım gibi).

Sosyal Destek Türleri:
Sosyal destek pek çok farklı şekilde olabilir. Bireye sağladığı fayda açısından ve bireyin nasıl algıladığına
göre sosyal desteğin beş türde gerçekleşebileceği belirtilmektedir. Bunlar;
1- Duygusal destek (Emotional support): İlgi, sevgi, güven duygularının iletilmesi anlamını taşımaktadır. Se
vilme, hoşlanma, kabul görme gibi bireye yakın çevresi tarafından sağlanan destektir. Sorunları paylaşma,
duygu alışverişinde bulunma, sevgi ve saygı gösterilmesi, empati, değer verme ve şefkatli olma gibi davra
nışları içermektedir. Bireylere sorunların yarattığı katlanılması güç durumlarda direnme gücü sağlar. Yalnız
olmadıkları ve değerli oldukları duygusunu vererek bireyleri rahatlatır. Bireyin psikolojik iyi oluş halini artırıcı
bir faktördür
2- Takdir desteği (Esteem support): Kişinin sorunları ve kusurlarıyla birlikte olduğu gibi kabul edildiği, saygı
duyulduğunun gösterildiği ve kararlarının destelendiği destek türüdür.
3- Maddi destek (Instrumental support): Bireyin ihtiyaç duyduğu maddi yardım, araç-gereç ve hizmet veril
mesine dayanan destek türüdür. Örneğin: okullarda çocuklara yapılan kırtasiye yardımı, kaymakamlıklar,
belediyeler tarafından yapılan kömür yardımları gibi.
4- Bilgisel destek (Informational support): Sorunların çözülmesini sağlayabilecek bilgilerin verilmesi ya da
becerilerin öğretilmesine dayanan destek türüdür. Bireyin çözmekte zorlandığı bir olayla karşılaştığında çev
resinin ona problemi nasıl çözeceği hakkında bilgi vermesi, deneyimlerini aktarması ile sağlanan destektir.
Kişiye ihtiyacı olduğu konuda bilgi yardımında bulunulmasıdır. Bilgisel destek bir sorunla karşılaşınca bireye
yeni çözüm önerileri, yeni bakış açısı sunmaktır.
5- Beraberlik desteği (Social companionship): Boş zamanların birlikte geçirilmesine dayanır. Kişinin çevresi
tarafından kabul gördüğü algılamasını sağladığından bu destek stresi azaltabilir. Kişi arkadaşları ya da ailesi
ile iken sorun yaratan durumları düşünmediğinden rahatlamakta, stres düzeyi düşmektedir.