2.3. Tedavi ve İlaç Takibi

Yaşlı insanlar Avrupa’da en hızlı büyüyen nüfus grubudur ve ilaçların ana kullanıcılarıdır. Yaşlı yetişkinler
reçeteli ilaçların en büyük kullanıcılarıdır, ancak ilerleyen yaşla birlikte aldıkları ilaçların olumsuz etkilerine
karşı daha savunmasız hale gelirler. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre ilaç uyumu, yaşam kalitesini, süresini,
sağlık sonuçlarını ve sağlık harcamalarını etkilediği için hasta sonuçları üzerinde tedaviden daha önemli
bir etkiye sahiptir. Uyumsuzluk tedavi başarısızlıklarının %50’sine katkıda bulunur. Reçete edilen tedavilere bağlı kalmak, tedavinin başarısı ve etkinliği olasılığını artırır.
Hastalık yönetimi: Diyabet, hipertansiyon gibi kronik hastalıklarla yaşayan bireylerde ilaç tedavisine uyumve yaşam tarzı değişiklikleri, hastalığın yönetilmesi, komplikasyonların önlenmesi ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesi açısından çok önemlidir.
Komplikasyonları önleyin! Uyumsuzluk ciddi komplikasyonlara, hastalığın ilerlemesine, hastaneye yatışlara ve hatta erken ölüme yol açabilir. Tedavi planlarını tutarlı bir şekilde takip etmek bu olumsuz sonuçların önlenmesine yardımcı olabilir.

Modern ilaçlar daha uzun yaşam sürelerine, daha iyi sağlığa katkıda bulundu ve genel yaşam kalitemizi
büyük ölçüde iyileştirdi.
İlaçlar yaşlılarda ve engelli kişilerde görülen birçok hastalık ve durum için en yaygın tedavi yöntemidir.
İlaçlar artık yalnızca birkaç yıl önce tedavisi mümkün olmayan hastalıkları tedavi etmekle kalmıyor, aynı zamanda hastalıkların erken teşhisine de yardımcı oluyor; yaşamı tehdit eden hastalıkları önlemek, acıyı ve ıstırabı hafifletmek; ölümcül hastalığı olan kişilerin son günlerini daha rahat geçirmelerini sağlamak.
Yaşlanma ve engellilik ile ortaya çıkan değişiklikler, insanların ilaçla ilişkili sorunlara maruz kalma olasılığını artırmaktadır. Bakıcılar, gerçek veya potansiyel ilaç kullanmada karşılaşılacak sorunların ne zamanmeydana geldiğinin belirlenmesine yardımcı olmada önemli bir rol oynayabilir. Bu yardım, ilaç kullanımının akut bakım hastanelerine, destekli yaşam tesislerine veya bakım evlerine kabul edilme gibi maliyetli ve istenmeyen olumsuz sonuçlarının önlenmesine yardımcı olabilir. Yaşlı yetişkinler, engelli kişiler ve bakıcılar ilaç alırken zorluklarla karşılaşabilirler.

Hafıza: İlaç almayı hatırlamakta zorluk. Eczacı, bakıcıya ve yaşlıya ilaç almasını hatırlatan çeşitli özel ilaç
kutuları veya diğer yardımcı malzemeleri sağlayabilir.
Cihazlar, yemek ve yatma zamanı için etiketlenmiş bölmeleri olan basit kaplar gibi düşük teknolojili kaplardan, bir doz zamanı geldiğinde bip sesi çıkaran kaplar veya reçeteli bir şişenin açılışlarını sayan özel bir şişe kapağı gibi yüksek teknolojiye kadar çeşitlilik gösterir. Günün dozlarının alınıp alınmadığını söyleyin. Ciddi hafıza bozukluğu olan kişiler için bakıcılar, tüm ilaçların doğru şekilde uygulanmasının anahtarıdır.

Görme: Reçeteli etiketler ve tezgâh üstü ürünler üzerindeki etiketleri okumakta zorluk. Eczacılar büyük
harflerle reçete etiketleri sunabilirler. Sağlık hizmeti sağlayıcıları ve bakıcılar, görme bozukluğu olan tüke
ticilere yönelik reçetesiz satılan ürünlerle ilgili bilgileri okuyabilir. Büyüteç de faydalı olabilir.
İşitme: Sağlık çalışanlarının talimatlarını duymakta zorluk. Bakıcılar aynı zamanda işitme engelli yaşlıların
“kulakları” da olabilir.

El becerisi: Şişeleri açmada zorluk, tabletleri kıramama, göz damlası, astım ve diğer akciğer hastalıkları
için inhaler ilaç uygulamaları insülin enjeksiyonları gibi ilaçları kullanmada sorunlar. Bu sorunlar artritli ve
belirli engellilik türlerine sahip kişilerde yaygındır. Reçeteli ilaçlar için büyük, kolay açılan şişe kapakları
mevcuttur.
Bakıcılar,:göz damlalarının, inhaler ilaçların enjeksiyonların ve ince motor becerileri gerektiren diğer dozaj
formlarının uygulanmasına yardımcı olmanın anahtarıdır.
Yutma: Tabletleri veya kapsülleri yutmakta zorluk. Birçok reçeteli ve reçetesiz ürün, sıvı, deri yaması veya
fitil gibi çeşitli dozaj formlarında mevcuttur ve yutmayla ilişkili zorlukları büyük ölçüde azaltır.

Lojistik planlama: Gün boyunca birçok farklı ilacı planlamak. Yaşlı kişiler ve bakıcılar için en büyük zor
luklardan biri ilaç programlarını günlük rutinlere uyarlamaktır. Yukarıda açıklanan özel ilaç kutuları ve diğer
yardımcılar yardımcı olabilir. Yaşlı insanların ve bakıcıların günlük programlarına uygun bir ilaç uygulaması
planı hazırlamaları önemlidir. Örneğin, yemek zamanları ve yatma zamanları düzenli olarak planlanıyorsa,
yemek zamanları veya yatma zamanları ilaç tedavisini planlamak için ipucu olarak kullanılabilir.
Yaşlı yetişkinler ve birçok engelli kişi arasında ilaç kullanımıyla ilgili çok yaygın bir sorun, aynı anda birden
fazla ilacın kullanılmasıdır ve buna “polifarmasi” de denir. Araştırmalar, bir kişi ne kadar çok ilaç alırsa,
ilaca bağlı sorun yaşama riskinin de o kadar arttığını göstermiştir. Çoğu yaşlı insan için çoklu ilaç kullanımı
normdur. Birçok kronik durum veya hastalık (diyabet, kalp hastalığı, Parkinson hastalığı, artrit, idrar kaçır
ma, yüksek tansiyon, akciğer hastalığı, osteoporoz, Alzheimer hastalığı) sıklıkla birden fazla ilacın kullanıl
masını gerektirir. Odak noktası tüm reçeteli ve reçetesiz ilaçların uygunluğu, etkinliği ve güvenliği olmalıdır.

Güvenli İlaç Kullanımının Temelleri
• Baktığınız kişinin tüm ilaçlarının güncel listesini tutun. Listeyi her zaman yanınızda bulundurun. Reçeteli
ilaçları, reçetesiz ilaçları, vitaminleri, diğer beslenme ürünlerini ve bitkisel ilaçları listeye ekleyin. Listeleri
doktorlarınızla veya baktığınız kişinin doktorlarıyla paylaşın.
• Bazı bakıcıların insülin gibi enjekte edilebilir ilaçları hazırlaması ve uygulaması gerekir. Enjeksiyonlar,
derinin altına veya damar veya kas içine yerleştirilebilen bir şırınga ve iğnenin kullanımını içerir. Doğru
dozajı hazırlamayı ve enjeksiyonu uygulamayı anladığınızdan ve rahat olduğunuzdan emin olun.
• Doktor muayenehanelerindeki ve eczacılardaki hemşireler size enjekte edilebilir ilaçlar için uygun teknik
ler konusunda talimat verebilir ve vermelidir.
• Tüm ilaçlarınızı evinizde belirlenmiş bir yerde saklayın. Soğutma gerektirmediği veya “serin bir yerde
saklayın” etiketi taşımadığı sürece tüm ilaçları tek bir yerde saklayın.
• İlaçlarınızın, özellikle çocuklar için güvenli olmayan kaplarınız varsa, ziyaret edebilecek çocukların
erişemeyeceği bir yerde saklandığından emin olun. Bilişsel veya hafıza sorunları olan birine bakıyorsanız,
tüm ilaçların güvenli bir şekilde saklandığından emin olun.
• Farklı ilaçları tek bir kapta karıştırmayın; bu, acil bir durumda ilaçlarınızı tanımlamayı olmasa da zorlaş
tıracaktır.
• İlaçlar serin ve kuru bir yerde saklanmalıdır. Isı ve nem bozulmaya neden olabileceğinden ilaçlarınızı ban
yo veya mutfaktaki ecza dolabında saklamayın. Bunun yerine ilaçlarınızı yatak odanızda, yemek odanızda
veya oturma odanızda belirlenmiş bir alanda saklayın.
• Buzdolabında saklanan ilaçlar buzdolabındaki diğer eşyalardan ayrı tutulmalıdır. Soğutulmuş ilaçları,
buzdolabında sabit bir yerde plastik bir kutu veya kapta saklamayı düşünün.
• Ağızdan alınan ilaçlar, krem ve merhem gibi yalnızca harici kullanıma yönelik diğer ürünlerden ayrı tutulmalıdır.

Sorumluluğun paylaşılması
İlaç tedavisinde ortaya çıkabilecek sorunların kapsamı ve ciddiyeti çok büyüktür. Bu sorunların ortaya çık
masını önlemek için bakım verenlerin uygun, güvenli ve etkili ilaç kullanımını sağlama sorumluluğu vardır.
Bilişsel bozukluğu olan yaşlılar için bakıcılar, sağlık koşullarındaki değişiklikleri fark etmede ve sorunları
sağlık uzmanlarına etkili bir şekilde tanımlamada hayati bir rol oynamaktadır.
Çoğu durumda, bir çocuk birincil bakıcı rolünü üstlenir; bu rol genellikle en yakın yerde yaşayan veya daha
az iş yükümlülüğüne sahip olan aile üyesi tarafından üstlenilir. Ancak bu unsurlar, zamanı kısıtlı olan veya
uzakta yaşayan akrabaların eşit katkıda bulunamayacağı anlamına gelmiyor. Uzun mesafeli bakıcılar, mali
durumu yönetmek, randevuları ayarlamak, hizmetleri ayarlamak, sağlık hizmetleri ve ilaçlar hakkında bilgi
toplamak veya mali katkı sağlamak gibi konularda değerli destek sağlayabilirler.
Hem bakıcıya hem de yaşlanan aile üyesine duygusal destek sağlamak, kardeşlerin katkıda bulunabileceği
başka bir yoldur. Basit bir telefon görüşmesi, ekstra desteğe ihtiyaç duyan biri için büyük bir fark yaratabilir.